تفاوت دارچین سیلان و کاسیا؛ کدام را بخریم و کومارین چیست؟

تفاوت دارچین سیلان و کاسیا؛ کدام را بخریم و کومارین چیست؟

تحریریه مشایخی شاپ تحریریه مشایخی شاپ آخرین به‌روزرسانی: ۳ آبان ۱۴۰۵ خواندن این مطلب ۷ دقیقه زمان می‌برد

دارچین سیلان و کاسیا هر دو در بازار با یک اسم فروخته می‌شوند، اما از دو گروه گیاهی متفاوت‌اند و فرقشان فقط در طعم نیست. نوع کاسیا کومارین بیشتری دارد؛ ماده‌ای که در مصرف زیاد و طولانی می‌تواند برای کبد افراد حساس مشکل‌ساز شود. در این راهنما با تکیه بر منابع رسمی توضیح داده‌ایم این دو نوع چه فرقی دارند، چطور از روی چوب تشخیصشان بدهیم و چه کسانی بهتر است سراغ نوع سیلانی بروند.

دارچین از کجا می‌آید؟

دارچین پوست درخت‌هایی از جنس Cinnamomum است. طبق مدخل دارچین در ویکی‌پدیای فارسی، این درخت همیشه‌سبز است و بهترین نوع آن را دارچین سیلانی می‌دانند که بومی سریلانکاست. همین مدخل چهار گونه‌ی مهم را نام می‌برد:

نام رایجنام علمیویژگی در منبع
دارچین سیلانی (اصل)Cinnamomum verumپوست داخلی لطیف و نرم
دارچین چینیC. aromaticum (cassia)پوست نازک ولی سخت، عطر تندتر
دارچین اندونزیC. burmanniiاز گروه کاسیا
دارچین ویتنامیC. loureiroiاز گروه کاسیا
گونه‌ها بر پایه‌ی ویکی‌پدیای فارسی؛ سه گونه‌ی آخر را معمولاً با نام کلی «کاسیا» می‌شناسند.

مؤسسه‌ی فدرال ارزیابی خطر آلمان (BfR) هم همین تقسیم را دارد. به گفته‌ی بیانیه‌ی BfR درباره‌ی کاسیا، نوع سیلانی ملایم است و از سریلانکا می‌آید. گونه‌های کاسیا کمی تندترند و کومارین بیشتری دارند.

فرق طعم دارچین سیلان و کاسیا

نوع سیلانی عطر لطیف و کمی شیرین دارد. برای دسرهایی مثل شله زرد و حلوا، چای و شیربرنج انتخاب خوبی است. کاسیا تندتر و تلخ‌تر است و عطرش زودتر به چشم می‌آید. بسیاری از آشپزها آن را برای خورش‌ها و غذاهای گوشتی ترجیح می‌دهند؛ ایده‌های بیشتر را در ادویه خورشتی آورده‌ایم.

در عمل، بیشتر دارچین‌های ارزان بازار از گروه کاسیا هستند و دارچین سیلان کمتر دیده می‌شود. این ایرادی ندارد، به شرط اینکه مقدار مصرف روزانه‌ی شما زیاد نباشد. ادامه‌ی مطلب درباره‌ی همین مقدار است.

دارچین سیلان و کاسیا در آشپزی ایرانی

در آشپزی ایرانی دارچین بیشتر در دسرها و چند غذای گوشتی به کار می‌رود. انتخاب بین دارچین سیلان و کاسیا به نوع غذا و مقدار مصرف برمی‌گردد. این جدول یک راهنمای ساده‌ی تحریریه است:

غذامقدار معمولنوع پیشنهادی
شله زرد و شیربرنجتزئین روی ظرفسیلانی، به‌خصوص اگر زیاد می‌خورید
حلواکمی در شربت یا روی حلواهر دو
چای دارچین روزانهیک چوب یا یک قاشق در روزسیلانی
خورش و غذای گوشتییک سر قاشقهر دو؛ کاسیا عطر تندتری دارد
کیک و شیرینی خانگییک تا دو قاشق برای کل کیکسیلانی برای عطر لطیف
این جدول پیشنهاد تحریریه است و جای توصیه‌ی پزشک را نمی‌گیرد.

یک قاعده‌ی ساده هم کمک می‌کند. اگر دارچین برای شما ادویه‌ی گاه‌به‌گاه است، نوع آن فرق زیادی نمی‌کند. اگر هر روز و به مقدار زیاد مصرف می‌کنید، دارچین سیلان را ترجیح دهید. خیلی از خانواده‌ها هر دو نوع را دارند: کاسیا برای خورش و سیلانی برای دسر و چای.

کومارین چیست و چقدر مجاز است؟

کومارین یک ماده‌ی معطر طبیعی است که در گونه‌های کاسیا به مقدار نسبتاً زیاد وجود دارد. طبق پرسش و پاسخ BfR درباره‌ی کومارین، در افراد خیلی حساس حتی مقدار نسبتاً کم آن می‌تواند به کبد آسیب بزند. این آسیب معمولاً برگشت‌پذیر است. همین منبع می‌گوید مقاله‌های علمی تا امروز موردی از آسیب کبد به خاطر خوردن دارچین گزارش نکرده‌اند.

عددهای کلیدی BfR این‌هاست:

شاخصمقدار طبق BfR
حد قابل تحمل روزانه (TDI)۰٫۱ میلی‌گرم کومارین برای هر کیلوگرم وزن بدن
این حد برای بزرگسال ۶۰ کیلویی۶ میلی‌گرم کومارین در روز
کاسیایی که این حد را پر می‌کند (بزرگسال ۶۰ کیلویی)حدود ۲ گرم در روز
کاسیایی که این حد را پر می‌کند (کودک ۱۵ کیلویی)حدود ۰٫۵ گرم در روز
میانگین کومارین در کاسیاحدود ۳ گرم در هر کیلوگرم
بیشترین مقدار اندازه‌گیری‌شدهتا ۱۰ گرم در هر کیلوگرم
عددها از BfR (۲۰۱۲) است؛ مقدار ۲ و ۰٫۵ گرم را BfR برای کاسیا با کومارین متوسط حساب کرده است.

طبق BfR، سازمان ایمنی غذایی اروپا (EFSA) هم به همین عدد رسید. نکته‌ی مهم دیگر: کمی بیشتر رفتن از این حد برای یک تا دو هفته خطری ندارد. خطر فقط برای کسانی مطرح است که مدت طولانی مقدار زیادی کاسیای پرکومارین می‌خورند.

پودر دارچین در قاشق؛ مقدار مصرف روزانه و کومارین
در پودر دارچین نوع آن به چشم معلوم نیست؛ برای مصرف زیاد و روزانه سراغ سیلان بروید. عکس: TheDeliciousLife، CC BY 2.0.

چه کسانی بهتر است سیلانی بخرند؟

توصیه‌ی BfR روشن است: کسانی که زیاد و مرتب از دارچین به‌عنوان ادویه استفاده می‌کنند، بهتر است نوع سیلانی کم‌کومارین را انتخاب کنند. این گروه‌ها را در نظر بگیرید:

  • مصرف روزانه: اگر هر روز چند قاشق دارچین در چای، فرنی یا صبحانه می‌ریزید.
  • کودکان: وزن کمتر یعنی حد مجاز با مقدار کمتری پر می‌شود.
  • مکمل‌ها: BfR هشدار می‌دهد مکمل‌های دارچین ممکن است مقدار زیادی کاسیا داشته باشند. قبل از مصرف مکمل با پزشک مشورت کنید.
  • بیماری کبد: اگر بیماری کبدی دارید یا دارو مصرف می‌کنید، درباره‌ی مصرف زیاد ادویه‌ها با پزشک صحبت کنید.

برای مصرف معمولی در غذا، مثل یک سر قاشق در خورش یا ادویه کتلت، نگرانی خاصی مطرح نیست. BfR می‌گوید برای دارچین خانگی حد قانونی تعیین نشده و توصیه‌ی آن «مصرف معتدل» است.

تشخیص از روی چوب دارچین

تشخیص در پودر تقریباً ممکن نیست. در چوب دارچین، این نشانه‌های رایج کمک می‌کنند. این‌ها قاعده‌ی کلی‌اند و تشخیص قطعی فقط با آزمایش ممکن است:

نشانهنوع سیلانیگروه کاسیا
لایه‌هاچند لایه‌ی نازک لوله‌شده، شبیه سیگار برگیک لایه‌ی ضخیم که از دو طرف لوله شده
رنگقهوه‌ای روشن یا کرمقهوه‌ای تیره یا مایل به قرمز
سختیترد، راحت خرد می‌شودسخت، به‌سختی می‌شکند
عطرملایم و شیرینتند و کمی تلخ
قیمتمعمولاً گران‌ترمعمولاً ارزان‌تر
این جدول راهنمای عمومی تحریریه است؛ برای اطمینان، برچسب و کشور مبدأ را بپرسید.

در عکس زیر، چوب سیلانی چندلایه را کنار چوب اندونزی ضخیم می‌بینید. فرق ضخامت لایه‌ها کاملاً به چشم می‌آید.

مقایسه‌ی چوب دارچین سیلان و کاسیا؛ سیلانی چندلایه و اندونزی ضخیم
چپ: دارچین سیلانی با لایه‌های نازک؛ راست: دارچین اندونزی (Cinnamomum burmannii) با پوسته‌ی ضخیم. عکس: Antti Vähä-Sipilä، CC BY-SA 1.0 fi.

خرید و نگهداری

هنگام خرید، نام گونه یا کشور مبدأ را از فروشنده بپرسید. سریلانکا معمولاً نشانه‌ی نوع سیلانی است. چوب دارچین را بخرید و در خانه آسیاب کنید تا از نوع آن مطمئن‌تر باشید و عطر بیشتری بگیرید.

دارچین را در ظرف دربسته، دور از نور و گرمای اجاق نگه دارید. پودر زودتر از چوب عطرش را از دست می‌دهد. برای چیدن قفسه‌ی کامل آشپزخانه، فهرست ادویه‌جات لازم در خانه و راهنمای انواع ادویه را ببینید. مطالب بیشتر را در دسته‌ی ادویه و آشپزی بخوانید.

این مطلب جای توصیه‌ی پزشک را نمی‌گیرد. اگر باردار هستید، بیماری کبدی دارید یا مکمل دارچین مصرف می‌کنید، با پزشک مشورت کنید.

سوالات متداول

فرق دارچین سیلان و کاسیا چیست؟

سیلانی (Cinnamomum verum) ملایم، چندلایه و کم‌کومارین است. کاسیا تندتر، ضخیم‌تر و پرکومارین‌تر است.

کومارین دارچین خطرناک است؟

در مصرف زیاد و طولانی برای افراد حساس می‌تواند به کبد آسیب بزند. برای مصرف معمولی در غذا، BfR مصرف معتدل را توصیه می‌کند.

روزانه چقدر کاسیا مجاز است؟

طبق BfR، حدود ۲ گرم کاسیا با کومارین متوسط، حد روزانه‌ی یک بزرگسال ۶۰ کیلویی را پر می‌کند. برای کودک ۱۵ کیلویی این عدد حدود ۰٫۵ گرم است.

از کجا بفهمیم دارچین سیلانی است؟

چوب سیلانی چند لایه‌ی نازک و ترد دارد و رنگش روشن‌تر است. در پودر تشخیص تقریباً ممکن نیست.

برای بچه‌ها دارچین سیلان یا کاسیا؟

اگر دارچین زیاد و مرتب در غذای بچه می‌ریزید، دارچین سیلان انتخاب امن‌تری از کاسیا است.

دارچین اندونزی از کدام گروه است؟

دارچین اندونزی (C. burmannii) از گروه کاسیاست.

اشتراک‌گذاری
تحریریه مشایخی شاپ
تحریریه مشایخی شاپ

تیم تحریریه فروشگاه مشایخی؛ نویسنده راهنماهای آشپزی، ادویه و دستور پخت غذاهای ایرانی و خارجی.

دیدگاه‌ها

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند.