طرز تهیه حلوای نذری؛ مقدار آرد، روغن، زعفران و گلاب برای ۵۰ نفر

طرز تهیه حلوای نذری؛ مقدار آرد، روغن، زعفران و گلاب برای ۵۰ نفر

تحریریه مشایخی شاپ تحریریه مشایخی شاپ آخرین به‌روزرسانی: ۴ آبان ۱۴۰۵ خواندن این مطلب ۸ دقیقه زمان می‌برد

حلوا نذری از غذاهای آشنای روزهای سوگواری در خانه‌های ایرانی است. بوی آرد تفت‌خورده، زعفران و گلاب، برای خیلی از ما یادآور مجلس‌های روضه و دیدار خانوادگی است. در این راهنما مقدار مواد حلوا نذری را برای ۵۰ نفر با چند منبع معتبر سنجیده‌ایم. سپس جدول ۲۰، ۵۰ و ۱۰۰ نفره، مراحل پخت قدم به قدم و راه رفع ایرادهای رایج را آورده‌ایم.

حلوا نذری در ایام فاطمیه

ایام فاطمیه روزهای سوگواری برای حضرت فاطمه زهرا (س) است. فاطمیه‌ی دوم از ۳ تا ۵ جمادی‌الثانی است. طبق تقویم رسمی سال ۱۴۰۵، سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) یعنی ۳ جمادی‌الثانی ۱۴۴۸، با جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵ و ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶ هم‌زمان است و تعطیل رسمی است. البته تاریخ‌های قمری به رؤیت ماه بستگی دارند و ممکن است یک روز جابه‌جا شوند.

در این روزها خیلی از خانواده‌ها نذری می‌پزند و حلوا یکی از رایج‌ترین آن‌هاست. دلیلش هم ساده است: مواد حلوا در دسترس است، می‌شود آن را در حجم زیاد پخت و پخش کردنش آسان است. طبق مدخل حلوا در ویکی‌پدیای فارسی، حلوای آرد گندم از آرد سفید، روغن، شکر یا شیره، هل، گلاب و زعفران درست می‌شود.

مقدار مواد حلوا نذری برای ۵۰ نفر

منابع مختلف برای ۵۰ نفر عددهای متفاوتی می‌دهند، چون اندازه‌ی سهم هر نفر یکی نیست. برای مثال شهرآرانیوز در دستور حلوای نذری برای ۱۰۰ نفر حدود ۳۴ تا ۳۵ پیمانه آرد پیشنهاد می‌کند؛ یعنی حدود ۱۷ پیمانه برای ۵۰ نفر. این مقدار تقریباً ۲ تا ۲٫۵ کیلوگرم آرد است. برخی دستورهای دیگر برای سهم‌های بزرگ‌تر تا ۳٫۵ کیلوگرم آرد هم نوشته‌اند. ما عدد میانه را برای سهم‌های معمولی، مثلاً حلوا روی نان یا در ظرف کوچک، انتخاب کرده‌ایم:

مادهمقدار برای ۵۰ نفرتوضیح
آرد سفید گندم۲٫۵ کیلوگرمبرای سهم‌های بزرگ‌تر تا ۳ یا ۳٫۵ کیلوگرم
روغن مایع یا جامد۱٫۲ کیلوگرمترکیب هر دو هم رایج است
کره۳۰۰ گرماختیاری؛ می‌توانید به جایش روغن بریزید
شکر۲ کیلوگرمبسته به ذائقه از ۱٫۷ تا ۲٫۵ کیلوگرم
آب۲ لیتربرای شربت
گلاب۳۵۰ تا ۵۰۰ میلی‌لیترحدود ۱٫۵ تا ۲ لیوان
زعفرانحدود ۲ گرمسابیده و دم‌شده در یک لیوان آب جوش
هل سابیده۱ قاشق غذاخوریاختیاری
خلال پسته یا بادام۱۰۰ تا ۱۵۰ گرمبرای تزئین
مقدارها تقریبی‌اند و حاصل مقایسه‌ی چند دستور معتبرند؛ اندازه‌ی سهم و ذائقه‌ی خانواده را معیار قرار دهید.

جدول حلوا نذری برای ۲۰، ۵۰ و ۱۰۰ نفر

اگر تعداد مهمان‌ها کمتر یا بیشتر است، از جدول زیر استفاده کنید. نسبت مواد در هر سه ستون یکی است. با این حال، در دیگ‌های بزرگ، شکر و گلاب را اول کمی کمتر بریزید، مزه کنید و بعد کامل کنید.

ماده۲۰ نفر۵۰ نفر۱۰۰ نفر
آرد۱ کیلوگرم۲٫۵ کیلوگرم۵ کیلوگرم
روغن و کره۶۰۰ گرم۱٫۵ کیلوگرم۳ کیلوگرم
شکر۸۰۰ گرم۲ کیلوگرم۴ کیلوگرم
آب۸۰۰ میلی‌لیتر۲ لیتر۴ لیتر
گلاب۱۵۰ تا ۲۰۰ میلی‌لیتر۳۵۰ تا ۵۰۰ میلی‌لیتر۷۰۰ میلی‌لیتر تا ۱ لیتر
زعفرانحدود ۱ گرمحدود ۲ گرم۴ تا ۵ گرم (حدود یک مثقال)
هل۱ قاشق چای‌خوری۱ قاشق غذاخوری۲ قاشق غذاخوری
یک مثقال زعفران حدود ۴٫۶ گرم است.

مراحل پخت حلوا نذری

پخت حلوا سخت نیست، اما حوصله می‌خواهد. مهم‌ترین مرحله، تفت آرد است و بیشتر ایرادها هم از همین مرحله شروع می‌شوند.

  1. اول شربت را درست کنید. آب و شکر را روی حرارت ملایم بگذارید تا شکر کاملاً حل شود. سپس گلاب و زعفران دم‌کرده را اضافه کنید و ظرف را از روی حرارت بردارید. همشهری آنلاین در دستور حلوای مجلسی تأکید می‌کند که شربت لازم نیست زیاد بجوشد؛ شربت خیلی غلیظ، بافت حلوا را سنگین و کش‌دار می‌کند.
  2. آرد را الک کنید. الک کردن دو یا سه باره، گلوله شدن آرد را کم می‌کند و بافت حلوا را نرم‌تر می‌کند.
  3. چربی را آب کنید. روغن جامد یا کره را در دیگ پهن و ته‌ضخیم آب کنید و روغن مایع را اضافه کنید.
  4. آرد را تفت دهید. آرد را به روغن اضافه کنید و با کفگیر چوبی بلند، مدام هم بزنید. برای این حجم، تفت آرد معمولاً ۳۰ تا ۴۵ دقیقه یا بیشتر طول می‌کشد. شعله باید ملایم باشد، چون اگر آرد بسوزد حلوا تلخ می‌شود.
  5. رنگ را کنترل کنید. وقتی آرد بوی خوش گرفت و رنگش قهوه‌ای طلایی شد، وقت ریختن شربت است. تیرگی رنگ سلیقه‌ای است.
  6. شربت را با احتیاط اضافه کنید. شربت باید ولرم باشد و آرد داغ. کم‌کم بریزید، چون بخار داغ و قطره‌های شربت ممکن است دست را بسوزانند.
  7. هم بزنید تا جمع شود. وقتی حلوا از دیواره‌ی دیگ جدا شد و یکدست شد، شعله را خاموش کنید. اگر بعد از شربت زیاد تفت دهید، حلوا خشک می‌شود.
حلوا نذری در بشقاب گرد با خلال پسته روی سفره
حلوای ایرانی در بشقاب با تزئین خلال پسته؛ رنگ قهوه‌ای طلایی نشانه‌ی تفت درست آرد است. عکس: مانفی، CC BY-SA 4.0.

زعفران و گلاب حلوا

رنگ و عطر حلوا نذری بیشتر از همه به زعفران و گلاب بستگی دارد. اگر زعفران را زودتر می‌خرید، در راهنمای نگهداری زعفران گفته‌ایم چطور رنگ و عطرش را تا روز نذر حفظ کنید. زعفران را از قبل با کمی قند یا شکر بسابید و دم کنید. برای حجم زیاد، روش قوری روی کتری راحت‌تر است؛ جزئیات این روش و سه روش دیگر را در راهنمای دم کردن زعفران به روش درست نوشته‌ایم.

گلاب را در پایان کار شربت اضافه کنید تا عطرش کمتر از دست برود. گلاب‌ها شدت عطر یکسانی ندارند. بنابراین اگر گلاب شما ملایم است، به سمت عدد بالاتر جدول بروید. هل هم اختیاری است، اما کمی از آن عطر گرم و آشنایی به حلوا می‌دهد. برای آشنایی بیشتر با هل و ادویه‌های معطر دیگر، راهنمای انواع ادویه و کاربردشان را ببینید.

رشته‌های زعفران ایرانی روی زمینه‌ی سفید؛ زعفران دم‌کرده برای شربت حلوا
رشته‌های زعفران ایرانی؛ برای شربت حلوا، زعفران را از قبل بسابید و دم کنید. عکس: Rainer Zenz، مالکیت عمومی.

رفع ایرادهای رایج حلوا

حتی آشپزهای باتجربه هم گاهی با این مشکل‌ها روبه‌رو می‌شوند. جدول زیر راه‌حل‌های ساده را نشان می‌دهد:

ایرادعلت احتمالیراه‌حل
حلوا شل استشربت زیادروی حرارت ملایم هم بزنید تا آب اضافه بخار شود
حلوا ترک خورده یا خشک استروغن کم یا تفت زیاد بعد از شربتکمی کره‌ی آب‌شده روی آن بریزید و هم بزنید
طعم تلخ داردسوختن آردشعله را کم کنید؛ آرد سوخته قابل جبران نیست
آرد گلوله شده استالک نکردن آردآرد را الک کنید و از اول مدام هم بزنید
رنگ حلوا کم‌رنگ استتفت کوتاه یا زعفران کمآرد را بیشتر تفت دهید یا زعفران دم‌کرده‌ی بیشتری بریزید
این راه‌حل‌ها از نکته‌های دستورهای معتبر آشپزی جمع شده‌اند.

سرو و نگهداری حلوا نذری

برای پخش راحت‌تر، حلوا را در ظرف‌های کوچک یکبار مصرف بکشید یا روی نان بمالید. برخی خانواده‌ها هم حلوا را با ماسوره روی نان یا کاغذ شیرینی می‌ریزند. سپس با خلال پسته، بادام یا گلبرگ گل محمدی تزئین کنید.

حلوا در ظرف دربسته و جای خنک چند روز سالم می‌ماند. با این حال حلوا نذری را بهتر است همان روز پخش کنید تا تازه به دست مهمان‌ها برسد. یادتان باشد که حلوا آرد گندم دارد؛ پس برای کسانی که به گلوتن حساسیت دارند مناسب نیست.

اگر قرار است در همین روزها آش نذری هم بپزید، ترکیب ادویه‌ی دیگ بزرگ را در راهنمای ادویه آش رشته برای نذری آورده‌ایم. برای مرتب کردن قفسه‌ی ادویه‌ی خانه پیش از روزهای پرکار هم، فهرست ادویه‌جات لازم در خانه به کارتان می‌آید. اگر نذرتان شله زرد است، مقدار برنج، شکر و زعفران را در راهنمای شله زرد نذری آورده‌ایم.

سوالات متداول

حلوا نذری برای ۵۰ نفر چقدر آرد می‌خواهد؟

برای سهم‌های معمولی حدود ۲ تا ۲٫۵ کیلوگرم آرد کافی است. اگر سهم‌ها بزرگ‌تر است یا حلوا غذای اصلی پذیرایی است، تا ۳٫۵ کیلوگرم آرد در نظر بگیرید.

برای حلوا نذری چقدر زعفران لازم است؟

حدود ۲ گرم زعفران برای ۵۰ نفر کافی است که قبل از مصرف آن را بسابید و دم کنید. برای ۱۰۰ نفر حدود یک مثقال، یعنی ۴ تا ۵ گرم، در نظر بگیرید.

روغن حلوا مایع باشد یا جامد؟

هر دو استفاده می‌شوند. بسیاری از دستورها ترکیب روغن جامد، روغن مایع و کمی کره را پیشنهاد می‌کنند تا حلوا هم براق باشد و هم خوش‌طعم.

چرا حلوا تلخ می‌شود؟

معمولاً چون آرد در شعله‌ی زیاد می‌سوزد. آرد را روی حرارت ملایم تفت دهید و مدام هم بزنید.

فاطمیه دوم در سال ۱۴۰۵ چه روزی است؟

طبق تقویم رسمی، سالروز شهادت حضرت فاطمه زهرا (س) جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵ است. تاریخ قمری ممکن است با رؤیت ماه یک روز جابه‌جا شود.

حلوا نذری را چند روز می‌شود نگه داشت؟

در ظرف دربسته و جای خنک چند روز سالم می‌ماند، اما بهتر است همان روز پخش شود.

اشتراک‌گذاری
تحریریه مشایخی شاپ
تحریریه مشایخی شاپ

تیم تحریریه فروشگاه مشایخی؛ نویسنده راهنماهای آشپزی، ادویه و دستور پخت غذاهای ایرانی و خارجی.

دیدگاه‌ها

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند.