نقاشی بدون الگو برای کودک یعنی برگه سفید، چند رنگ و آزادی کامل. در این نوع نقاشی خطچین، کتاب رنگآمیزی یا نمونهای برای کپی وجود ندارد. کودک خودش تصمیم میگیرد چه بکشد و با کدام رنگ. نقش ما بزرگسالان هم ساده است؛ فضا را آماده کنیم و همراه باشیم.
البته همراهی بدون دخالت همیشه آسان نیست. گاهی بیاختیار میگوییم «خورشید زرد است، نه بنفش!». در این راهنما چند روش عملی برای همراهی بدون قضاوت را مرور میکنیم. اگر هنوز درباره انتخاب مداد مطمئن نیستید، ابتدا راهنمای مداد رنگی کودکان را بخوانید.
چرا نقاشی بدون الگو برای کودک ارزش دارد؟
نقاشی آزاد کودکان ایده تازهای نیست. طبق مدخل Child art در ویکیپدیا، فرانتس چیژک در سال ۱۸۹۷ در وین کلاسی آخر هفته برای کودکان باز کرد. او سبک بزرگسالان را به شاگردانش تحمیل نمیکرد. چیژک نقاشی کودک را «سندی شگفتانگیز و ارزشمند» میدانست.
در خانه هم همین نگاه کاربرد دارد. وقتی الگویی در کار نیست، کودک باید خودش انتخاب کند. بنابراین تصمیمگیری، داستانسازی و کنار آمدن با خط کج را تمرین میکند. البته هدف ما ساختن نقاش حرفهای نیست؛ هدف لذت بردن از ساختن است.
الگو بد است؟
نه. کتاب رنگآمیزی و شابلون هم جای خودشان را دارند و برای تمرین کنترل دست مفیدند. پیشنهاد ما فقط این است که کنار آنها، زمانی هم برای نقاشی آزاد بگذارید.
چیدن فضای نقاشی بدون الگو برای کودک
کودک با دهها وسیله روی میز گیج میشود. پس چند انتخاب محدود و روشن بگذارید. برای مثال، یک دفتر سفید، یک جعبه مداد رنگی و یک پاککن کافی است.
- یک دفتر یا برگه بزرگ بدون خط
- یک جعبه کوچک مداد رنگی
- یک پاککن و یک تراش
- یک زیرانداز برای میز
دفتر سیمی برای این کار راحت است، چون صاف روی میز باز میماند. برای نمونه، دفتر طراحی A4 سیمی آیلار برگههای سفید و بدون خط دارد. علاوه بر این، کودک میتواند نقاشیهایش را به ترتیب در همان دفتر نگه دارد.

اگر کودک بزرگتر است و دوست دارد با مداد طراحی کند، دفتر طراحی ۴۰ برگ A4 آرمان کاغذ اسکچ دارد. فنر این دفتر بالای صفحه است و برگه را صاف نگه میدارد.
رنگ کم، تصمیم بیشتر
برای کودکان کوچکتر، شش رنگ اصلی بهتر از جعبههای بزرگ است. مداد رنگی ۶ رنگ پی ال پی ۱۱۵۱ یک جعبه مقوایی کوچک با پنجره دارد. با رنگ کمتر، کودک ترکیب رنگها را هم امتحان میکند.

شروع نقاشی بدون الگو برای کودک
بهجای دستور «یک خانه بکش»، یک دعوت باز بدهید. مثلاً بگویید: «امروز دوست داری چی بکشی؟». اگر کودک ایدهای نداشت، یک جرقه کوچک کافی است.
- «یک حیوان که هنوز کسی ندیده بکش.»
- «صبحانه امروزت را نقاشی کن.»
- «اگر خانهمان روی ابر بود، چه شکلی داشت؟»
سپس عقب بنشینید و دخالت نکنید. میتوانید کنار کودک نقاشی خودتان را بکشید؛ اما آن را نمونه درست معرفی نکنید.
پرسش درباره داستان نقاشی
وقتی کار تمام شد، حدس نزنید و بپرسید. پرسش باز به کودک فرصت میدهد خودش توضیح بدهد. در نتیجه شما هم دنیای او را بهتر میشناسید.
| بهجای این جمله | این را امتحان کنید |
|---|---|
| این چیه؟ گربه است؟ | درباره نقاشیات برایم تعریف میکنی؟ |
| آسمان که سبز نیست! | چه رنگی برای آسمان انتخاب کردی؟ |
| آفرین، خیلی قشنگه! | این خطهای پیچدار را چطور کشیدی؟ |
اگر کودک نخواست توضیح بدهد، اصرار نکنید. نقاشی او متعلق به خودش است و حق دارد دربارهاش ساکت بماند.
توصیف بهجای نمره
جملههایی مثل «عالیه» یا «زشته» یک نمره هستند. اما توصیف، توجه واقعی شما را نشان میدهد. برای مثال بگویید: «این گوشه را با سه رنگ پر کردی» یا «آدمها خیلی بزرگاند».
همچنین نقاشی کودک را با نقاشی خواهر، برادر یا همکلاسی مقایسه نکنید. مقایسه تمرکز را از لذت کار به رقابت میبرد. در عوض، نقاشی امروز او را با نقاشی ماه پیش خودش کنار هم بگذارید.
اصلاح نکنید
دست بردن در نقاشی کودک، حتی با نیت خوب، پیام «کارت کافی نیست» را میرساند. اگر کودک خودش کمک خواست، روش را توضیح دهید؛ اما مداد را به دست خودش بدهید.
حفظ اختیار کودک در نقاشی بدون الگو
کودک حق دارد نقاشی را نیمهکاره رها کند. همچنین حق دارد تصمیم بگیرد نقاشی روی دیوار برود یا در دفترش بماند. پیش از نصب روی یخچال یا فرستادن عکس آن برای فامیل، از او اجازه بگیرید.
در پایان، ده دقیقه برای جمع کردن وسایل کنار بگذارید. هر کس وسایل خودش را به جعبه برگرداند. برای ایدههای بیشتر درباره تقسیم کار در خانه، مطلب کاردستی خانوادگی را ببینید. اگر کودک به گذشته رنگها کنجکاو شد، داستان تاریخچه مداد رنگی را با هم بخوانید.
پرسشهای پرتکرار
نقاشی بدون الگو برای کودک از چه سنی مناسب است؟
از همان زمانی که کودک مداد را در دست میگیرد. فقط وسایل را متناسب سن و زیر نظر بزرگسال انتخاب کنید.
اگر کودک فقط خطخطی کند چه کنیم؟
خطخطی هم نقاشی است. درباره رنگها و حرکت دستش با او حرف بزنید و عجله نکنید.
آیا باید نقاشیهای کودک را نگه داریم؟
بله، اما با انتخاب مشترک. چند نقاشی را با تاریخ در یک دفتر یا پوشه نگه دارید.
هر چند وقت یک بار نقاشی آزاد داشته باشیم؟
چند جلسه کوتاه در هفته کافی است. مهم این است که فضا آرام و بدون عجله باشد.
دیدگاهها