انواع فلفل در آشپزخانه از دو خانواده کاملاً جدا میآیند. فلفل سیاه و سفید دانه یک گیاه بالارونده هستند. اما فلفل قرمز، پاپریکا، کاین و چیلی همه میوه گیاهان سرده کپسیکوماند. همین تفاوت باعث میشود تندی، طعم و کاربردشان هم فرق کند. در این راهنما انواع فلفل را با منشأ، میزان تندی، کاربرد در غذا و روش نگهداری توضیح میدهیم.
فهرست مطالب
دو خانواده اصلی در انواع فلفل
اولین قدم برای شناخت انواع فلفل، جدا کردن این دو خانواده است.
- خانواده پیپر (Piper nigrum): فلفل سیاه، سفید و سبز همه از میوه یک گیاه بالارونده بومی جنوب هند به دست میآیند. تندی آنها از ترکیبی به نام پیپرین است.
- خانواده کپسیکوم (Capsicum): فلفل دلمه، پاپریکا، کاین، هالاپینو و بیشتر فلفلهای قرمز تند از این سردهاند. این گیاهان بومی قاره آمریکا هستند و تندیشان از کپسایسین است.
به همین دلیل «فلفل قرمز» و «فلفل سیاه» فقط در نام شبیهاند. یکی جایگزین مستقیم دیگری نیست. برای اطلاعات گیاهشناسی بیشتر، صفحه فلفل سیاه در ویکیپدیا منبع خوبی است.
انواع فلفل از خانواده پیپر؛ سیاه، سفید و سبز
هر سه این فلفلها از یک گیاه هستند. تفاوتشان به زمان چیدن و روش فرآوری برمیگردد.

فلفل سیاه
فلفل سیاه از دانههای نارس و سبز پختهشده به دست میآید. دانهها را خشک میکنند تا پوسته بیرونی چروک و سیاه شود. طعمش تند، چوبی و معطر است. به همین دلیل پرمصرفترین ادویه دنیاست. نوع تازه آسیابشده آن عطر بسیار قویتری از پودر آماده دارد.
فلفل سفید
برای تهیه فلفل سفید، دانههای رسیده را میچینند. دانهها را مدتی در آب میخیسانند تا پوسته بیرونی جدا شود. سپس هسته را خشک میکنند. در نتیجه فلفل سفید عطر ملایمتر اما تندی تیزتری دارد. آشپزها آن را در سسهای سفید، پوره سیبزمینی و سوپهای روشن به کار میبرند تا لکه سیاه دیده نشود.
فلفل سبز
فلفل سبز همان دانه نارس است که با روشهایی مثل خشککردن سریع یا نگهداری در آبنمک سبز میماند. طعمش تازهتر و ملایمتر است.
یک نکته هم درباره فلفل صورتی: بیشتر «فلفل صورتی» بازار در واقع میوه درختچهای به نام Schinus است. پس این ادویه از خانواده فلفل سیاه نیست، فقط ظاهرش شبیه است.
انواع فلفل قرمز؛ کاین و چیلی
فلفلهای کپسیکوم تنوع بسیار زیادی دارند. تندی آنها را معمولاً با مقیاس اسکوویل (SHU) میسنجند. این مقیاس را ویلبر اسکوویل در سال ۱۹۱۲ ساخت و بر اساس غلظت کپسایسینوئیدهاست.
فلفل قرمز معمولی ایرانی
آنچه در ایران «فلفل قرمز» میگوییم معمولاً پودر فلفل تند خشکشده است. تندی آن بسته به نوع فلفل خیلی فرق میکند. پس هر بسته را اول با مقدار کم امتحان کنید.
فلفل کاین در میان انواع فلفل تند
کاین (Cayenne) یک فلفل باریک و قرمز است. منابع تندی آن را حدود ۲۵ هزار تا ۵۰ هزار اسکوویل میدانند. پودر کاین در سسهای تند، مرغ سوخاری و ادویههای کاجون کاربرد دارد. ایدههای ادویه سوخاری را در راهنمای ادویه مرغ ببینید.
چیلی و پودر چیلی
«چیلی» نام عمومی فلفلهای تند کپسیکوم است. اما «پودر چیلی» در بستهبندیهای آمریکایی معمولاً مخلوطی از فلفل، زیره، اورگانو و سیر است. پس قبل از جایگزینی برچسب را بخوانید.
انواع فلفل بسیار تند
هالاپینو حدود ۲۵۰۰ تا ۱۰ هزار، هابانرو حدود ۱۰۰ هزار تا ۳۵۰ هزار و فلفل روح (Ghost pepper) حدود یک میلیون اسکوویل تندی دارند. برای جدول کاملتر، صفحه مقیاس اسکوویل را ببینید. این ارقام تقریبیاند، چون آبوهوا، خاک و بذر تندی هر فلفل را تغییر میدهد.
پاپریکا؛ فلفل قرمز بدون تندی زیاد

پاپریکا پودر فلفلهای قرمز شیرین یا کمتند کپسیکوم است. نوع شیرین آن تقریباً تند نیست و بیشتر برای رنگ و عطر استفاده میشود. نوع دودی هم با دود چوب خشک میشود و عطر کبابی دارد. پاپریکا را زیاد حرارت ندهید، چون قند آن زود میسوزد و تلخ میشود. انواع پاپریکا و فرقش با فلفل قرمز را در مقاله پاپریکا چیست کامل نوشتهایم.
| نوع فلفل | خانواده | تندی تقریبی (SHU) | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| فلفل دلمه | کپسیکوم | ۰ | سالاد، پیتزا، خوراک |
| پاپریکا شیرین | کپسیکوم | خیلی کم | رنگ و عطر مرغ، سیبزمینی |
| هالاپینو | کپسیکوم | ۲۵۰۰ تا ۱۰ هزار | سالسا، ساندویچ |
| کاین | کپسیکوم | ۲۵ هزار تا ۵۰ هزار | سس تند، سوخاری |
| هابانرو | کپسیکوم | ۱۰۰ هزار تا ۳۵۰ هزار | سسهای خیلی تند |
| فلفل سیاه | پیپر | با مقیاس اسکوویل سنجیده نمیشود | تقریباً همه غذاها |
| فلفل سفید | پیپر | با مقیاس اسکوویل سنجیده نمیشود | سس سفید، سوپ روشن |
کاربرد انواع فلفل در آشپزی ایرانی
در آشپزی ایرانی فلفل سیاه دامنه وسیعی دارد و از کباب کوبیده تا آبگوشت و کوکو را در بر میگیرد. مثلاً برای کوبیده، فلفل سیاه تازه آسیابشده عطر بهتری میدهد. نسبتهای پیشنهادی را میتوانید در مقاله ادویه کباب کوبیده ببینید.
فلفل قرمز بیشتر در غذاهای جنوبی، خوراکهای تند و برخی آشها استفاده میشود. همچنین پاپریکا روی سالاد الویه، مرغ تنوری و سیبزمینی رنگ زیبایی میدهد. از طرف دیگر، فلفل سفید در سسها و غذاهای رستورانی کاربرد بیشتری دارد.
یک قاعده ساده هم کمک میکند. فلفل سیاه را بهتر است نزدیک پایان پخت یا موقع سرو اضافه کنید، چون عطرش با حرارت طولانی کم میشود. اما پودر فلفل قرمز را میتوانید از اول در روغن تفت دهید تا رنگ و طعمش آزاد شود.
نگهداری و خرید انواع فلفل
فلفل سیاه دانه کامل میتواند چند سال عطرش را حفظ کند. اما پودر آن خیلی زودتر بیعطر میشود. بنابراین خرید دانه و آسیاب کردن در زمان مصرف بهترین روش است. پودر فلفل قرمز و پاپریکا را هم در ظرف دربسته، دور از نور و گرما نگه دارید. نگهداری پاپریکا در یخچال رنگ آن را بهتر حفظ میکند.
هنگام خرید به این نکات توجه کنید:
- دانه فلفل سیاه باید سنگین، یکدست و خوشعطر باشد.
- پودر فلفل قرمز و پاپریکا باید رنگ روشن و یکنواخت داشته باشد. رنگ قهوهای یعنی کهنگی.
- بستهبندی دربسته با تاریخ تولید بهتر از فله بینشان است.
- برای غذای کودکان یا مهمانانی که تندی دوست ندارند، پاپریکا شیرین را جایگزین فلفل تند کنید.
اگر میخواهید فهرست ادویههای ضروری خانه را کامل کنید، چکلیست ادویهجات لازم در خانه کمکتان میکند.
نکات ایمنی هنگام کار با فلفل تند
کپسایسین روی پوست و چشم سوزش ایجاد میکند. پس بعد از خرد کردن فلفل تند تازه، دستها را با آب و صابون بشویید. اگر حساسیت دارید، از دستکش استفاده کنید. همچنین وقتی پودر فلفل تند را تفت میدهید، هود را روشن کنید تا بخارش چشم و گلو را نسوزاند. اگر غذا بیش از حد تند شد، آب سرد کمکی نمیکند. در عوض کمی ماست، شیر یا برنج سوزش را کمتر میکند. اگر طعم علفی و خنکتری میخواهید، به جای فلفل بیشتر سراغ آویشن و کاربردهایش بروید.
پرسشهای پرتکرار درباره انواع فلفل
فرق فلفل سیاه و فلفل سفید چیست؟
هر دو از یک گیاه هستند. فلفل سیاه دانه نارس با پوسته است و فلفل سفید دانه رسیده بدون پوسته. فلفل سفید عطر ملایمتر و تندی تیزتری دارد.
آیا پاپریکا همان فلفل قرمز است؟
خیر. پاپریکا از فلفلهای قرمز شیرین یا کمتند تهیه میشود و بیشتر برای رنگ و عطر است. فلفل قرمز تند تندی بسیار بیشتری دارد.
تندی فلفل را با چه مقیاسی میسنجند؟
تندی فلفلهای کپسیکوم با مقیاس اسکوویل (SHU) سنجیده میشود که بر اساس غلظت کپسایسینوئیدهاست. فلفل دلمه صفر و کاین حدود ۲۵ هزار تا ۵۰ هزار اسکوویل است.
فلفل سیاه را کی به غذا اضافه کنیم؟
برای عطر بیشتر، فلفل سیاه را نزدیک پایان پخت یا هنگام سرو اضافه کنید، چون حرارت طولانی عطر آن را کم میکند.
دیدگاهها