کمتر کودکی هست که وقتی صدای آژیر را میشنود، سرش را به سمت خیابان برنگرداند. ماشین پلیس، آمبولانس و ماشین آتشنشانی برای بچهها هم هیجانانگیزند و هم کمی رازآلود. همین کنجکاوی، بهترین فرصت برای یک آموزش مهم است. آموزش ماشینهای امدادی به کودکان فقط شناختن رنگ و صدای ماشینها نیست؛ کودک یاد میگیرد چه کسانی در شهر به ما کمک میکنند، چه زمانی باید کمک خواست و چطور آرام بماند. در این راهنما برای والدین و مربیان مهدکودک و پیشدبستانی، ایدههای ساده و بازیمحور جمع کردهایم.
فهرست مطالب
چرا آموزش ماشینهای امدادی به کودکان مهم است؟
ماشینهای امدادی پلی هستند بین دنیای بازی کودک و یک مهارت واقعی ایمنی. وقتی کودک ماشین آتشنشانی را میشناسد، راحتتر میشود دربارهی آتش و راه فرار از آن حرف زد. وقتی آمبولانس را میشناسد، میشود توضیح داد که اگر کسی زمین خورد و بلند نشد، بزرگترها با چه شمارهای تماس میگیرند.
راهنمای سایت KidsHealth دربارهی آموزش تماس اضطراری به کودکان پیشنهاد میکند با بچههای کوچکتر دربارهی امدادگران محله صحبت کنید؛ پلیس، آتشنشان، امدادگر اورژانس، پزشک و پرستار، و اینکه هر کدام چطور به آدمهایی که در دردسر افتادهاند کمک میکنند. هدف این است که کودک امدادگر را دوست و کمککننده ببیند، نه چیزی ترسناک.
ماشینهای امدادی و شمارههایشان
در ایران، سه شمارهی اصلی امداد وجود دارد که طبق صفحهی راهنمای دولت بریتانیا برای مسافران ایران اینها هستند: پلیس ۱۱۰، آمبولانس ۱۱۵ و آتشنشانی ۱۲۵. این جدول را میتوانید چاپ کنید و کنار تختهی کلاس یا روی یخچال بچسبانید.
| ماشین امدادی | شماره در ایران | چه کاری میکند؟ | نشانهای برای کودک |
|---|---|---|---|
| ماشین پلیس | ۱۱۰ | از امنیت مردم مراقبت میکند و در تصادفها کمک میکند | نوشتهی پلیس و چراغ گردان روی سقف |
| آمبولانس | ۱۱۵ | بیمار یا مصدوم را درمان و به بیمارستان میرساند | ستارهی آبی امداد، آژیر و چراغهای چشمکزن |
| ماشین آتشنشانی | ۱۲۵ | آتش را خاموش میکند و آدمها را از جاهای خطرناک نجات میدهد | معمولاً قرمز، با نردبان و شلنگ بلند |
رنگ ماشینها از شهری به شهر دیگر فرق میکند. یک بازی خوب این است که در مسیر خانه تا مهدکودک، با کودک ماشینهای امدادی شهر خودتان را پیدا کنید و رنگ و نوشتههایشان را بشمارید.

ایدههای بازیمحور برای آموزش ماشینهای امدادی در خانه و مهدکودک
کودکان پیشدبستانی از سخنرانی یاد نمیگیرند؛ با بازی یاد میگیرند. این فعالیتها را میشود بهترتیب، در چند روز، اجرا کرد:
بازی صدای ماشینهای امدادی
صدای آژیر را با دهان درست کنید و کودک حدس بزند کدام ماشین است. بعد نقشها را عوض کنید. این بازی ساده توجه شنیداری را تقویت میکند و کودک یاد میگیرد وقتی صدای آژیر میآید، باید حواسش جمع باشد.
ایستگاههای نقشآفرینی
گوشهای از اتاق را به ایستگاه آتشنشانی، گوشهی دیگر را به بیمارستان و یک گوشه را به پاسگاه پلیس تبدیل کنید. یک جعبهی کفش میشود آمبولانس، یک جعبهی قرمز ماشین آتشنشانی و یک بالش، بیمار. کودکان به نوبت امدادگر میشوند. این نوع بازی نقشآفرینی، که قهرمانی را بدون جنگ و دعوا تمرین میکند، در مطلب بازی نمایشی و قهرمانبازی بدون خشونت هم آن را بررسی کردهایم.
ساخت ماشینهای امدادی
ساخت یک ماشین امدادی با قطعههای ساختنی، کودک را مجبور میکند به جزئیات دقت کند: چراغ کجاست؟ نشان امداد کجا مینشیند؟ آمبولانس ۴۵ قطعهای کلیکس و ماشین پلیس سرمهای سری Robofusion هر دو برای ۳ سال به بالا طراحی شدهاند و برگهی برچسب دارند؛ آمبولانس با عدد ۱۱۵ و نشان امداد، و ماشین پلیس با نوشتهی POLICE. اگر دنبال ماشینهای ساختنی دیگری برای کامل کردن شهر بازی هستید، همهی ماشینهای ساختنی کلیکس را ببینید.

ست آمبولانس سفید کلیکس؛ تم امداد و اورژانس برای بازی نقش و ساخت.
مشاهده و سفارش ←قصهگویی
یک قصهی کوتاه بسازید که در آن یک امدادگر به کسی کمک میکند و از کودک بخواهید ادامهاش را تعریف کند: چه کسی زنگ زد؟ کدام ماشین رسید؟ امدادگر چه کار کرد؟ قصهگویی کمک میکند کودک ترتیب اتفاقها را یاد بگیرد و نقش هر امدادگر در ذهنش جا بیفتد. میتوانید قصه را با ماشینهای اسباببازی روی فرش اجرا کنید. اگر برای کودک سه سالهای که عاشق همین بازیهاست هدیه میخرید، ایدههای هدیه برای پسر سه ساله را ببینید.
کاردستی و نقاشی
کودک یک آمبولانس را روی مقوا بکشد، رنگ کند و ستارهی امداد را خودش رویش بچسباند. یک فعالیت جذابتر: نوشتن کلمهی آمبولانس به شکل آینهای برای جلوی ماشین. اینکه چرا نوشتهی جلوی آمبولانس وارونه است را جداگانه با یک آزمایش ساده توضیح دادهایم.

ماشین پلیس آبی کلیکس؛ قطعهٔ مناسب برای بازی نقش و تقویت مهارت دست.
مشاهده و سفارش ←
چه زمانی باید با شمارهی امداد تماس گرفت؟
بعد از آشنایی با ماشینها، نوبت مهمترین بخش است. کودک ۵ یا ۶ ساله میتواند یاد بگیرد که شمارهی امداد برای وقتی است که کسی فوراً به کمک نیاز دارد. KidsHealth چند نمونه پیشنهاد میکند که با شرایط ما هم جور است:
- آتشسوزی در خانه یا ساختمان.
- کسی بیهوش است و جواب نمیدهد.
- کسی نمیتواند نفس بکشد یا چیزی در گلویش گیر کرده است.
- تصادف شدید.
- دیدن دزد یا خطری که آدمها را تهدید میکند.
چند نکتهی دیگر از همین راهنما که ارزش تمرین دارد:
- اول ایمنی: اگر آتشسوزی است، کودک اول باید از خانه بیرون برود و بعد کمک بخواهد.
- سه سؤال اصلی: اپراتور میپرسد «چه اتفاقی افتاده؟»، «کجا هستی؟» و «چه کسی کمک لازم دارد؟». این سه سؤال را با یک تلفن اسباببازی تمرین کنید.
- آدرس و شمارهی خانه: کودک آدرس و شمارهی تلفن خانه را حفظ کند.
- تماس شوخی ممنوع: هر تماس الکی ممکن است کمک رساندن به کسی را که واقعاً نیاز دارد، دیر کند.
- شماره را رقمبهرقم بگویید: KidsHealth توصیه میکند شمارهی اضطراری را رقمبهرقم به کودک یاد بدهید تا در لحظهی استرس دنبال دکمهی اشتباه نگردد. برای ما یعنی «یک، یک، پنج» بهجای «صد و پانزده».
کودک را نترسانید
هدف آموزش، آمادگی است نه ترس. چند پیشنهاد برای اینکه گفتوگو آرام بماند:
- از داستانهای مثبت شروع کنید: آتشنشانی که گربهای را از درخت پایین آورد یا امدادگری که پای زخمی کسی را بست.
- از جزئیات ترسناک حادثهها پرهیز کنید و روی «چه کسی کمک میکند» تمرکز کنید.
- به سؤالهای کودک کوتاه و صادقانه جواب دهید. اگر پرسید «اگر خانهمان آتش بگیرد چه؟»، بهجای طفره رفتن، با هم مسیر خروج از خانه و محل قرار بیرون از ساختمان را مشخص کنید.
- اگر کودک با دیدن آمبولانس نگران شد، توضیح دهید که آمبولانس یعنی کمک در راه است.
- بعد از بازی در حیاط یا پارک، با هم ماشینهای اسباببازی را تمیز کنید؛ اگر قطعههای ساختنی خاکی شدهاند، روش درست شستن قطعههای ساختنی بعد از بازی در حیاط را ببینید.
سوالات متداول
آموزش ماشینهای امدادی را از چند سالگی شروع کنیم؟
آشنایی با ماشینها، رنگها و صداها را میشود از ۲ تا ۳ سالگی با بازی شروع کرد. آموزش شمارههای امداد و زمان تماس، معمولاً برای ۵ تا ۶ سالگی مناسبتر است.
شمارهی پلیس، آمبولانس و آتشنشانی در ایران چیست؟
پلیس ۱۱۰، اورژانس و آمبولانس ۱۱۵ و آتشنشانی ۱۲۵.
برای پیشدبستانی چه فعالیتی دربارهی ماشینهای امدادی مناسب است؟
بازی حدس صدای آژیر، ایستگاههای نقشآفرینی، ساختن ماشین با قطعههای ساختنی و کاردستی آمبولانس با ستارهی امداد، فعالیتهای ساده و پرطرفداری هستند.
چطور به کودک یاد بدهیم کی با ۱۱۵ تماس بگیرد؟
با مثالهای ساده توضیح دهید که شمارهی امداد برای وقتی است که کسی فوراً کمک لازم دارد، مثل بیهوشی یا خفگی. سه سؤال «چه شده؟ کجایی؟ چه کسی کمک لازم دارد؟» را با تلفن اسباببازی تمرین کنید.
اگر کودک از صدای آژیر بترسد چه کنیم؟
آرام توضیح دهید که آژیر یعنی کمک در راه است و ماشین برای رسیدن سریعتر به کسی که نیاز دارد، صدا میدهد. بازی صداها در خانه هم کمک میکند این صدا برایش آشنا شود.
دیدگاهها