ساخت بوک مارک کاغذی یکی از سادهترین کاردستیهایی است که در کمتر از ده دقیقه تمام میشود. برای نشانک گوشه کتاب فقط یک مربع کاغذ لازم دارید؛ نه چسب میخواهد و نه دوخت. این نشانک روی گوشه صفحه سوار میشود و برخلاف نوار باریک، از لای کتاب نمیافتد. در این آموزش مراحل را قدمبهقدم توضیح میدهیم.
این آموزش یکی از پروژههای پیشنهادی ما برای کاردستی خانوادگی آخر هفته است. اگر میخواهید کار را بین کودک و بزرگسال تقسیم کنید، آن راهنما را هم ببینید.
بوک مارک چیست و چرا کاغذی بسازیم؟
بوک مارک یا نشانک ابزار نازکی است که جای خواندن را در کتاب نگه میدارد. طبق مدخل Bookmark در ویکیپدیا، قدیمیترین نشانک باقیمانده به قرن ششم میلادی برمیگردد. آن نشانک از چرم تزئینشده بود و به جلد یک کتاب قبطی وصل میشد. نشانکهای جدا از کتاب هم از دهه ۱۸۵۰ میلادی رایج شدند.
امروز نشانک را از مقوا، پارچه، فلز و پلاستیک میسازند. اما نشانک کاغذی دستساز چند مزیت دارد. ارزان است، زود آماده میشود و هر کودک میتواند طرح خودش را رویش بکشد. همچنین کودک هنگام ساخت آن، تا کردن کاغذ را تمرین میکند.
رابطه با اوریگامی
نشانک گوشه کتاب در واقع یک مدل ساده اوریگامی است. واژه ژاپنی اوریگامی دو بخش دارد: «اوری» یعنی تا کردن و «کامی» یعنی کاغذ. طبق مدخل Origami، در اوریگامی مدرن معمولاً از برش و چسب استفاده نمیشود. نشانک ما هم همین قاعده را دنبال میکند و فقط به چند تا نیاز دارد.
وسایل لازم برای ساخت بوک مارک کاغذی
- یک برگ کاغذ رنگی یا کاغذ گلاسه
- خطکش و مداد برای علامتگذاری مربع
- قیچی کودک یا قیچی معمولی با نظارت بزرگسال
- ماژیک، مداد رنگی یا تکههای کاغذ رنگی برای تزئین
کاغذ گلاسه یک روی براق و رنگی و یک روی سفید دارد. این کاغذ تا را خوب نگه میدارد و لبههای نشانک تمیز میمانند. کاغذ خیلی ضخیم مثل مقوا برای این مدل مناسب نیست، چون در محل تاها پف میکند.

اندازه مناسب مربع
یک مربع ۱۵ در ۱۵ سانتیمتری نشانکی با ضلع حدود ۷ سانتیمتر میسازد. این اندازه برای بیشتر کتابهای داستان و درسی مناسب است. برای کتاب جیبی، مربع ۱۲ سانتیمتری بهتر جواب میدهد. ابتدا مربع را با خطکش روی کاغذ بکشید و سپس با دقت ببرید؛ هرچه مربع دقیقتر باشد، گوشهها بهتر روی هم مینشینند.
آموزش قدمبهقدم نشانک گوشه کتاب
پیش از شروع، کاغذ را روی میز صاف بگذارید. هر تا را با ناخن یا پشت خطکش محکم کنید. این کار باعث میشود نشانک در پایان شکل خود را حفظ کند.
- شروع با روی سفید: مربع را طوری بگذارید که روی سفید بالا باشد.
- تای مثلث: مربع را از قطر تا کنید تا یک مثلث بزرگ دوتایی به دست آید. ضلع بلند مثلث را پایین بگذارید.
- پایین آوردن لایه رویی: فقط لایه رویی رأس بالا را بگیرید و تا وسط ضلع پایین بیاورید. حالا یک جیب کوچک دارید.
- تای گوشه راست: گوشه راست مثلث را بالا ببرید تا روی رأس بالایی بنشیند. تا را محکم کنید و سپس باز کنید.
- تای گوشه چپ: همین کار را برای گوشه چپ تکرار کنید و دوباره باز کنید.
- فرو بردن در جیب: گوشه راست را دوباره تا کنید و این بار آن را داخل جیب پشت لایه رویی فرو کنید. سپس گوشه چپ را هم داخل جیب بگذارید.
- آزمایش روی کتاب: نشانک را برگردانید. حالا یک مثلث با یک جیب دارید که روی گوشه صفحه سوار میشود.
اگر گوشهها داخل جیب نرفتند، احتمالاً تای مرحله سوم کمی پایینتر یا بالاتر از وسط بوده است. در این حالت تای لایه رویی را باز کنید و دوباره دقیقتر تا کنید.
ایدههای تزئین بعد از ساخت بوک مارک کاغذی
بعد از ساخت، نوبت به تزئین میرسد. سطح جلوی نشانک همان مثلثی است که روی گوشه صفحه قرار میگیرد. بنابراین طرح را روی همین بخش بکشید.
- هیولای بامزه: دو چشم گرد و یک دهان دندانهدار بکشید؛ انگار هیولا گوشه کتاب را گاز گرفته است.
- صورت حیوان: با دو مثلث کوچک کاغذی، گوش گربه یا روباه بسازید.
- نشانک اسمدار: نام صاحب کتاب یا عنوان درس را روی آن بنویسید.
- نشانک فصلی: برای پاییز، یک برگ نارنجی کوچک روی نشانک بکشید.
برای چسباندن تکههای تزئینی کوچک، کمی چسب ماتیکی کافی است. راهنمای انواع چسب و کاربرد هر کدام کمک میکند چسب مناسب کاغذ را انتخاب کنید. همچنین یک تکه کوتاه واشی تیپ روی لبه نشانک ظاهر آن را شاد میکند.
انتخاب کاغذ رنگی مناسب
برای چند نشانک رنگارنگ، بستهای با رنگهای متنوع بهتر است. کاغذ رنگی گلاسه ۱۶ رنگ آفاق شانزده برگ در شانزده رنگ دارد و ابعاد هر برگ ۳۵ در ۲۵ سانتیمتر است. از هر برگ میتوانید دو مربع ۱۵ سانتیمتری ببرید. اگر بسته کوچکتری میخواهید، کاغذ گلاسه ده رنگ جور ده رنگ یکدست دارد و برای اوریگامی ساده و کلاژ مناسب است.

اشتباههای رایج در ساخت بوک مارک کاغذی
| مشکل | علت احتمالی | راه حل |
|---|---|---|
| گوشهها داخل جیب نمیروند | تای لایه رویی دقیق نیست | رأس را دقیقاً به وسط ضلع برسانید |
| نشانک شل روی صفحه مینشیند | کاغذ خیلی نازک یا مربع بزرگ است | مربع کوچکتر یا کاغذ کمی ضخیمتر |
| لبهها کج هستند | مربع دقیق بریده نشده | اول با خطکش علامت بزنید |
| تاها باز میشوند | تا محکم نشده است | هر تا را با ناخن یا خطکش فشار دهید |
نشانک و عادت کتابخوانی
یک نشانک دستساز میتواند بهانه خوبی برای شروع کتابخوانی باشد. وقتی کودک نشانک خودش را دارد، احتمالاً بیشتر دوست دارد کتاب را ادامه دهد. برای ایدههای بیشتر، مطلب عادت مطالعه در خانه را بخوانید.
در پایان، چند نشانک با رنگهای مختلف بسازید و هر کدام را برای یک کتاب کنار بگذارید. این نشانکها هدیه کوچکی هم برای دوستان و همکلاسیها هستند.
پرسشهای پرتکرار
برای ساخت بوک مارک کاغذی چسب لازم است؟
خیر. نشانک گوشه کتاب فقط به تا کردن نیاز دارد. چسب فقط برای تزئینهای اضافه لازم است.
بهترین اندازه کاغذ چیست؟
مربع ۱۵ سانتیمتری برای بیشتر کتابها مناسب است. برای کتاب جیبی، مربع ۱۲ سانتیمتری را امتحان کنید.
آیا میشود از کاغذ A4 استفاده کرد؟
بله. یک مربع از کاغذ A4 ببرید. کاغذ رنگی نتیجه شادتری میدهد، اما کاغذ سفید را هم میتوانید نقاشی کنید.
از چه سنی کودک میتواند این نشانک را بسازد؟
بیشتر کودکان دبستانی با کمی راهنمایی آن را میسازند. برش مربع را برای کودکان کوچکتر بزرگسال انجام دهد.
نشانک کاغذی به صفحه آسیب میزند؟
معمولاً نه، چون فقط روی گوشه صفحه سوار میشود. فقط آن را خیلی کوچک نسازید تا صفحه را تا نکند.
دیدگاهها