سایه زدن با مداد رنگی مهارتی است که شکل تخت را روی کاغذ حجیم نشان میدهد. بهترین تمرین برای شروع، یک کره و یک مکعب ساده است؛ چون نور و سایه روی این دو شکل کاملاً پیداست. در این آموزش قدمبهقدم، وسایل لازم، جهت نور، لایهگذاری و اشتباههای رایج مبتدیها را مرور میکنیم.
فهرست مطالب
وسایل تمرین سایه زدن با مداد رنگی
برای شروع به وسایل زیادی نیاز ندارید. یک جعبه مداد رنگی، کاغذ سفید نسبتاً ضخیم، پاککن، تراش و یک چراغ کافی است. همچنین یک توپ کوچک و یک جعبهٔ مکعبی را روی میز بگذارید تا از روی جسم واقعی تمرین کنید. نگاه به جسم واقعی، جای سایهها را خیلی بهتر از حدس نشان میدهد.
تعداد رنگ بیشتر، تنوع سایه را بیشتر میکند. برای مثال، مداد رنگی ۳۶ رنگ جعبه فلزی تخت فکتیس، مداد رنگی ۳۶ رنگ جعبه مقوایی آریا و مداد رنگی ۳۶ رنگ لولهای ام کیو برای هر رنگ چند درجهٔ روشن و تیره کنار هم دارند. اما برای کودک مبتدی، مداد رنگی ۶ رنگ دایناسور یا مداد رنگی ۶ رنگ پی ال پی هم برای تمرین کره کافی است. راهنمای انتخاب جعبه را در مداد رنگی کودکان خواندهاید؟

جعبهٔ ۳۶ رنگ؛ برای هر رنگ چند درجهٔ روشن و تیره کنار هم دارید.
مشاهده محصول ←کاغذ هم مهم است. کاغذ خیلی نازک زیر چند لایه رنگ چروک میشود. دفتر طراحی ۴۰ برگ A4 آرمان برای تمرینهای پشتسرهم مناسب است. علاوه بر این، نوک تیز اهمیت دارد؛ تراش مپد دو سوراخ مخزندار یا تراش فکتیس ۱۳۰۱ را کنار دست نگه دارید. برای برداشتن نور هم پاککن مثلثی فکتیس با گوشههای باریکش برای جاهای کوچک کمک میکند.

جهت نور و بخشهای سایه روی کره و مکعب
قبل از شروع رنگ، جای نور را مشخص کنید. سادهترین حالت یک نور از بالا و سمت چپ است. سپس با یک فلش کوچک گوشهٔ کاغذ جهت نور را علامت بزنید تا وسط کار فراموش نشود. هنرمندان به بازی نور و سایه برای ساخت حجم کیاروسکورو میگویند.
روی کره معمولاً شش بخش وجود دارد. اول، نقطهٔ نور که روشنترین جاست و گاهی سفید کاغذ میماند. دوم، ناحیهٔ روشن و بعد ناحیهٔ میانی که رنگ اصلی جسم را نشان میدهد. سوم، هستهٔ سایه که تیرهترین نوار روی خود جسم است. چهارم، نور بازتابی که لبهٔ پایین را کمی روشن میکند. در پایان، سایهٔ جسم روی میز که نزدیک پایه تیرهتر است.
مکعب سادهتر است، چون سطحهایش تختاند. در نتیجه هر وجه تقریباً یک تیرگی یکدست دارد. وجه رو به نور روشن، وجه بغلی میانی و وجه پشت به نور تیره است. با این حال، سایهٔ مکعب روی میز هم لبههای تیز دارد و جهتش مخالف نور است.
| بخش | روی کره | روی مکعب | فشار دست |
|---|---|---|---|
| نور | نقطهٔ کوچک روشن | وجه رو به نور | بسیار سبک یا خالی |
| میانی | ناحیهٔ پهن رنگ اصلی | وجه بغلی | سبک تا متوسط |
| هستهٔ سایه | نوار تیره پشت به نور | وجه پشت به نور | متوسط، چند لایه |
| سایه روی میز | بیضی کنار پایه | چندضلعی با لبهٔ تیز | تیرهتر نزدیک جسم |
لایهگذاری در سایه زدن با مداد رنگی
تمرین کره قدمبهقدم
اول یک دایره را با خط خیلی کمرنگ بکشید. سپس جای نقطهٔ نور را با یک دایرهٔ کوچک مشخص کنید و آن را خالی بگذارید. لایهٔ اول را با رنگ اصلی و فشار خیلی کم روی کل کره بزنید. حرکت دست را منحنی و همجهت با گردی کره نگه دارید تا حجم بهتر پیدا شود.
در لایهٔ دوم فقط نیمهٔ پشت به نور را پررنگتر کنید. بعد برای هستهٔ سایه از یک رنگ تیرهتر از همان خانواده کمک بگیرید؛ مثلاً روی توپ نارنجی، قهوهای یا بنفش ملایم. به همین دلیل جعبههای پررنگ مثل مداد رنگی ۲۴+۳ رنگ فلزی آریا و مداد رنگی ۲۴ رنگ فابرکاستل کار را راحتتر میکنند. لبهٔ پایین را کمی روشنتر نگه دارید تا نور بازتابی پیدا باشد.

جعبهٔ ۲۴+۳ رنگ؛ برای ساخت هستهٔ سایه با رنگهای همخانواده.
مشاهده محصول ←تمرین مکعب و سایهٔ روی میز
مکعب را با سه وجه قابلدیدن بکشید. وجه بالا را با یک لایهٔ سبک رنگ بزنید. وجه بغلی را با دو لایه و وجه سایه را با سه یا چهار لایه پر کنید. این بار ضربهها را صاف و موازی با لبهها بزنید تا سطح تخت به چشم بیاید.
در پایان سایهٔ جسم را روی میز بکشید. نزدیک پایهٔ جسم تیرهتر و هرچه دورتر شوید روشنتر کار کنید. اگر لبهای بیش از حد تیره شد، با گوشهٔ پاککن کمی رنگ بردارید. پاککن سفید فابرکاستل سایز ۴۸ برای سطحهای بزرگتر به کار میآید.

اشتباههای رایج و تمرین بعدی
رایجترین اشتباه فشار زیاد در لایهٔ اول است. طبق مدخل Colored pencil ویکیپدیا، مغز مداد رنگی ترکیبی از رنگدانه و مادهای مثل موم است. بنابراین وقتی زود فشار بدهید، سطح کاغذ لیز میشود و لایهٔ بعدی دیگر خوب نمینشیند.
اشتباه دوم استفاده از رنگ مشکی برای همهٔ سایههاست. مشکی رنگ را کدر میکند؛ پس اول رنگهای تیرهتر همخانواده را امتحان کنید. اشتباه سوم کشیدن یک خط تیره دور کره است. در واقعیت، لبهٔ کره خط ندارد و فقط جای تغییر تیرگی است. اشتباه چهارم هم فراموش کردن سایهٔ روی میز است که جسم را سر جایش مینشاند.
وقتی کره و مکعب را چند بار کشیدید، سراغ استوانه، مخروط و یک سیب واقعی بروید. برای طرح اولیهٔ کمرنگ، مداد طراحی سخت کمک میکند؛ توضیح آن را در راهنمای مداد طراحی گلدفابر ببینید. نکات نگهداری نوک و پاک کردن تمیز را هم در بهترین پاک کن و تراش نوشتهایم.
برای کودک کمسن، تمرین را کوتاه نگه دارید. مداد رنگی ۶ رنگ بلند البرز یا مداد رنگی ۱۲ رنگ لولهای آریا برای یک تمرین دهدقیقهای کافی است. سپس نتیجه را با تاریخ نگه دارید تا پیشرفت پیدا باشد.

جعبهٔ ۶ رنگ؛ شروع ساده برای تمرین کره با کودک.
مشاهده محصول ←پرسشهای پرتکرار دربارهٔ سایه زدن با مداد رنگی
برای سایه زدن با مداد رنگی چند رنگ لازم است؟
برای شروع، دو یا سه درجه از یک رنگ کافی است. اما جعبههای ۲۴ یا ۳۶ رنگ برای کار با رنگهای همخانواده انعطاف بیشتری دارند.
آیا برای سایهزنی باید مداد را محکم فشار داد؟
نه. اول لایههای سبک بزنید و تیرگی را کمکم بسازید. فشار زیاد سطح کاغذ را زود پر میکند.
چرا روی کره نوار روشن پایین میگذارند؟
این نور بازتابی است؛ یعنی نوری که از میز یا اطراف به لبهٔ پایین جسم برمیگردد و آن را کمی روشنتر میکند.
جمعبندی
بهطور خلاصه، سایه زدن با مداد رنگی با سه قدم ساده پیش میرود: جهت نور را مشخص کنید، لایهها را سبک روی هم بگذارید و سایهٔ روی میز را فراموش نکنید. اگر هر هفته چند بار کره و مکعب بکشید، دستتان کنترل فشار را یاد میگیرد و حجمها طبیعیتر میشوند.
دیدگاهها